Συνθετική Συμβουλευτική

Έχω διαβάσει πολλά βιβλία, έχω διαβάσει λίγα βιβλία. Τι σημασία έχει?

Τι είναι η Συνθετική Συμβουλευτική;

Η Συνθετική προσέγγιση ξεκινά αναγνωρίζοντας τον άνθρωπο ως ένα όλο που περιλαμβάνει πολλά και πολλές φορές αντιφατικά μέρη. Η σύνθεση και η συνύπαρξη όλων αυτών είναι που κάνει έναν άνθρωπο ολόκληρο.

 

Η Συνθετική εμπεριέχει πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις παίρνοντας ως βάση ότι δεν χρειάζεται να είναι συμβατές για να μπορούν να συνυπάρχουν. «...'Ως ένας δρόμος ειδικής εκπαίδευσης εντός της ανθρωπιστικής παράδοσης, υιοθετεί ως βασική της αφετηρία τη φιλοσοφική θέση ότι δεν μπορεί να υπάρχει μία και μόνη αλήθεια»*. Έτσι  οι διαφορετικές προσεγγίσεις, αντί να αντιμετωπίζονται ως εμπόδιο, είναι καλοδεχούμενες ως εμπλουτισμός στην πολυπλοκότητα και τον πλούτο που είναι ο άνθρωπος. Η πρόθεση είναι η συμπερίληψη με επίγνωση, ότι όπως υπάρχουν μέσα στον άνθρωπο αντιφατικές δυνάμεις που δρουν ταυτόχρονα, με τον ίδιο τρόπο, υπάρχουν αντιφατικές θεωρίες που και αυτές δρουν ταυτόχρονα.

 

Παρακάτω ακολουθούν μερικά λόγια για κάποιες από τις προσεγγίσεις όπου με απασχολούν. Έχουν πολλά σημεία στα οποία συμπληρώνονται και εμπλουτίζουν η μία την άλλη, ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν σημεία στα οποία συγκρούονται κάθετα.

Προσωποκεντρική & Rogers

Προσωποκεντρικές προσεγγίσεις είναι αυτές που δίνουν έμφαση στην σχέση του θεραπευτή με τον θεραπευόμενο. Ο Rogers ανήκει στους ιδρυτές αυτών των προσεγγίσεων. Επισήμανε την θεραπευτικότητα της ίδιας της σχέσης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου δίνοντας την μεγαλύτερη δυνατή έμφαση στην αποδοχή και την φροντίδα του θεραπευτή προς τον θεραπευόμενο, ώστε να διαμορφώσει ένα κλίμα ασφάλειας το οποίο από μόνο του να καθίσταται θεραπευτικό.

 

Ισχυριζόταν ότι πέρα από, τεχνικές, εργαλεία, μελέτες, θεωρητική γνώση, αυτό που χρειάζεται μία θεραπεία για να είναι θεραπευτική, είναι η θεραπευτική σχέση και αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την πραγματική αγάπη που χρειάζεται να έχει ο θεραπευτής για τον συνάνθρωπο του. Ένας ισχυρισμός θεωρητικά απλός, αλλά αρκετά δύσκολος να επιτευχθεί. Όπως λένε οι Colin Feltham & Ian Horton. «Ο Rogers διατύπωσε τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες της θεραπευτικής αλλαγής της προσωπικότητας [...] Η ενσυναισθητική κατανόηση, η αυθεντικότητα και η άνευ όρων αποδοχή»*. 

 

Τις αρχές του Rogers τις έχω πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου ως βάση στη συνάντηση μου με τον θεραπευόμενο, δηλαδή το ενδιαφέρον, την φροντίδα και τη ζεστασιά που προκύπτει από την ενσυναίσθηση και την αποδοχή.

Rojers 02.jpg

"The curious Paradox is that when I accept myself just as I am, then I can change". Carl Rogers

vivlia02w.jpg

Gestalt

Perls01_edited.jpg

"I do my thing and you do your thing. I am not in this world to live up to your expectations and you're not in this world to live up to mine. You are you and I am I and if by chance we find each other it's beautiful. If not it can't be helped." Fritz Perls

Η Gestalt ανήκει στις προσωποκεντρικές προσεγγίσεις, επικεντρωμένη στην θεραπευτική σχέση και στο εδώ-και-τώρα. Δίνει έμφαση σε διαφορετικά και κάποιες φορές αντίθετα σημεία από τον Rojers. Πιστεύει δηλαδή στην επαφή εμπεριέχοντας την σύγκρουση και σε μια ποιο ενεργή θέση θεραπευτή - θεραπευόμενου.  

 

Επιμένει στο εδώ-και-τώρα, και μέσα από αυτό ταξιδεύει στο χρόνο. Κάθετι που έχει μείνει άλυτο στο παρελθόν θα είναι παρών και στο τώρα, και το τώρα είναι η μόνη στιγμή την οποία βιώνουμε, οπότε και η μόνη στιγμή στην οποία μπορεί να υπάρξει βιωματική θεραπεία.

H Gestalt δίνει έμφαση στο πεδίο. Το πεδίο είναι ο χώρος μεταξύ οργανισμού και περιβάλλοντος, όπως για παράδειγμα μεταξύ ενός ανθρώπου και ενός άλλου. Αυτός ο ενδιάμεσος χώρος μέσω του οποίου θα συμβεί ή δεν θα συμβεί η συνάντηση είναι και το σημείο στο οποίο συμβαίνουν κατα την Gestalt όλες οι παθολογίες. Έτσι το βασικότερο θεραπευτικό εργαλείο είναι η ίδια η σχέση του θεραπευτή με το θεραπευόμενο και αυτό που συμβαίνει ανάμεσά τους όταν συναντιούνται.

Αυτό που εισάγει η Gestalt στην θεραπευτική σχέση, σε αντίθεση με τον Rogers, είναι η σύγκρουση. Κατά την Gestalt η σύγκρουση είναι μέρος της αυθεντικής συνάντησης δύο ανθρώπων, μια υγιής σύγκρουση, εξαιρετικά θεραπευτική μιας και βοηθάει τον θεραπευόμενο να έρθει στην επίγνωση του εαυτού του και των ορίων του. 

«H Gestalt θεωρεί τον άνθρωπο το “όλον” του νου του, του σώματος, των συναισθημάτων και του πνεύματος, στη διαδικασία της επαφής του με το περιβάλλον και της δημιουργικής του προσαρμογής σε αυτό. Στο χώρο αυτό της επαφής μεταξύ οργανισμού και περιβάλλοντος έχει επικεντρωθεί η Gestalt, καθώς θεωρεί ότι σε αυτήν την επαφή, σε αυτό το χώρο επαφής, υπάρχει είτε ροή και κατ επέκταση υγεία, είτε μπλοκάρισμα και κατ' επέκταση διακοπή ροής και δυσλειτουργία.»* 

Η Gestalt με δίδαξε να είμαι αυθεντικός στην συνάντηση μου με τον θεραπευόμενο. Να επιμένω στην ιδιαιτερότητα και μοναδικότητα της σχέσης καθώς οποιοδήποτε εμπόδιο και αν συναντήσουμε είναι και το κλειδί προς την επίλυση

Υπαρξισμός 

Ο υπαρξισμός έχει την κοντινότερη σχέση με την φιλοσοφία από όλες τις άλλες προσεγγίσεις. Δουλεύει πάνω στους τέσσερις βασικούς υπαρξιακούς προβληματισμούς του ανθρώπου πιστεύοντας ότι από εκεί ξεκινούν όλα: τον θάνατο, την ελευθερία, την υπαρξιακή μοναξιά και την απουσία νοήματος. Η προσέγγιση αυτή δεν έχει τεχνικές, δεν αναζητά μοντέλα του ανθρώπινου χαρακτήρα ή της ανάπτυξης του ανθρώπου. Δίνει έμφαση στο ότι ο θεραπευτής χρειάζεται να έχει επίγνωση αυτών των τεσσάρων θεμάτων για τον θεραπευόμενο του, καθώς και για τον ίδιο του τον εαυτό. Όσο περισσότερο μπορεί να αντέξει ο θεραπευτής να είναι σε επαφή με την σκληρότητα της επίγνωσης, τόσο περισσότερο μπορεί να εκπαιδεύσει και το θεραπευόμενο να αντέχει και άρα να είναι ελεύθερος να επιλέξει πως να ζει. 

«Στόχος δεν είναι να θεραπεύσουμε την παθολογία των ανθρώπων η οποία αποτελεί έννοια άχρηστη και παραπλανητική αλλά να τους βοηθήσουμε να συμφιλιωθούν με τις αντιφάσεις και τα παράδοξα της καθημερινής τους ύπαρξης [...] Η ζωτικότητα βασίζεται στην αποδοχή τόσο των θετικών όσο και των αρνητικών στοιχείων. Δεν μπορεί να υπάρξει η ζωή χωρίς τον θάνατο, ούτε ζωή χωρίς την ασθένεια. Η σταδιακή αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση της πραγματικής ύπαρξης»* 

 ​

Διατηρώ πάντα μια επαφή με τους τέσσερις προβληματισμούς του υπαρξισμού κατα την διάρκεια των συνεδριών, και ανάλογα με την θεματική που δουλεύουμε, αυτή θα είναι είτε πιο εμφανή, είτε λιγότερο. Αντιμετωπίζω αυτούς τους τέσσερις προβληματισμούς (θάνατος, ελευθερία, υπαρξιακή μοναξιά και απουσία νοήματος), ως κεντρικά γρανάζια για το πώς πορευόμαστε στην ζωή.

Yalom%2004_edited.jpg

"Thought the physicality of death destroys us, The idea of death may save us." Irvin Yalom 

005.jpg

Ψυχοσύνθεση & Assagioli

assagioli%252002_edited_edited.jpg

"Without forgiveness life is governed by... an endless cycle of resentment and retaliation".

Roberto Assagioli

Η πνευματικότητα και ο τρόπος που εμφανίζονται στη θεραπεία έχει ιδιαίτερη σημασία. Από τους πρωταρχικούς που έδωσαν έμφαση στην πνευματικότητα είναι ο Assagioli στην προσέγγιση της Ψυχοσύνθεσης. Ο Assagioli διαμόρφωσε μια ανάλυση χαρακτήρα εντάσσοντας, την πηγαία ανάγκη του ανθρώπου να οδεύσει προς μια εξέλιξη. Εισήγαγε το καθαρό εγώ στο κέντρο μας. «Το εγώ είναι η ουσιαστική ύπαρξη του ανθρώπου, ξεχωριστή αλλά όχι χωρισμένη από όλα τα περιεχόμενα της εμπειρίας»*.

 

Πολύ χρήσιμο κομμάτι της ψυχοσύνθεσης είναι η έννοια της σκιάς, δηλαδή τα κομμάτια του εαυτού μας που είναι πέρα από την επίγνωση μας. Κομμάτια που μας επηρεάζουν ή και μας κυβερνούν, όσο παραμένουν πέραν της επίγνωσης της ύπαρξης τους.

 

Οι υποπροσωπικότητες είναι επίσης ένα εργαλείο που διαμόρφωσε ο Assagioli μέσα από το οποίο αναγνώρισε την πολυμορφικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι υποπροσωπικότητες, στην απλοποιημένη τους μορφή είναι οι διάφορες πλευρές του εαυτού μας που πολλές φορές επιθυμούν διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, φέροντας ένταση και ταραχή όσο αυτά τα κομμάτια μένουν στην αφάνεια.

Αυτά είναι κάποια από τα εργαλεία και τρόποι αναγνώρισης της ανθρώπινης ύπαρξης που δανείζομαι από την μελέτη μου στην ψυχοσύνθεση του Assagioli. Εμπλουτίζουν προσθετικά προς τις υπόλοιπες προσεγγίσεις, τονίζοντας τον πλούτο που κουβαλάει ο κάθε άνθρωπος μέσα του, και των διαφορετικών τρόπων που μπορούμε να προσεγγίσουμε την κάθε περίπτωση, ανάλογα με το τι φαίνεται ποιο λειτουργικό.

Συναλλακτική Ανάλυση

Eric_Berne_002.jpg

"“Games” people play are a compromise between intimacy and keeping intimacy away."

Eric Berne

Ο Bern μέσω της συναλλακτικής ανάλυσης έφερε τη δική του κατανόηση του ανθρώπινου νου και του τρόπου με τον οποίον συνδιαλεγόμαστε εσωτερικά με εμάς, και εξωτερικά με τον συνάνθρωπο. Κάποιες απο αυτές τις τεχνικές είναι η διαίρεση του εγώ σε Γ.Ε.Π., το Σενάριο Ζωής,  όπως και τα Παιχνίδια  που παίζουν οι άνθρωποι.

Το Γ.Ε.Π. είναι ο διαχωρισμός του Εγώ είναι σε, Γονέα, Ενήλικα και Παιδί. Με τον διαχωρισμό αυτό μαθαίνουμε τον τρόπο με τον οποίο απευθυνόμαστε στον εαυτό μας και επικοινωνούμε με το περιβάλλον. Επικεντρωμένοι στο εδώ-και-τώρα και παρατηρώντας τη διαδικασία των εσωτερικών ή και εξωτερικών διαλόγων που προκύπτουν σε ταχύτητα δευτερολέπτων, σιγά-σιγά αρχίζουμε και αποκτάμε την επίγνωση του πώς οδηγούμαστε σε συναισθηματικές μετακινήσεις και διανοητικές αποφάσεις, οι οποίες μέχρι τώρα έμοιαζαν να συμβαίνουν αυτόματα.

Το Σενάριο ζωής αναφέρεται στο πως προαποφασίζουμε την ενήλικη ζωή μας από ένα σενάριο που έχουμε γράψει στα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Όσο αυτό παραμένει ασυνείδητο μας κυβερνά, ενώ μέσα από την θεραπεία αποκτούμε επίγνωση του σεναρίου και την δύναμη να το αλλάξουμε.  «...Χρησιμοποιούμε την έννοια του σεναρίου ζωής για να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι δημιουργούν προβλήματα στον εαυτό τους, καθώς και πως σχεδιάζουν να τα επιλύσουν»*.

 

«Το παιχνίδι είναι μια επαναληπτική ακολουθία συναλλαγών, στις οποίες και τα δύο μέρη καταλήγουν να βιώνουν τεχνάσματα»*. Κατα τον Bern, το Παιχνίδι που παίζουν οι άνθρωποι είναι ένας μηχανισμός μέσω του οποίου συσχετίζονται ασυνείδητα μεταξύ τους. Όσο ο μηχανισμός αυτός παραμένει ασυνείδητος, εμποδίζει τον άνθρωπο να συνδεθεί με αυθεντικότητα και ειλικρίνεια, προκαλώντας πόνο στον άλλον. Για άλλη μια φορά το κλειδί είναι η απόκτηση επίγνωσης του παιχνιδιού που παίζουμε ώστε να αποκτήσουμε την δύναμη να επέμβουμε πάνω του.

Κάθε έναν από τους παραπάνω μηχανισμούς, τους συναντώ στην συνεδρία  και μαζί με τον θεραπευόμενο τους χρησιμοποιούμε ώστε να έρθει κοντινότερα στην αλήθεια του. 

Συνθετικός πέρα από την Συνθετική

Για εμένα, η σύνθεση πάει πολύ πέρα από τις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Μεγάλο μέρος της αντίληψης μου έχει διαμορφωθεί μέσα από την ζωγραφική, το σινεμά, την φιλοσοφία, την λογοτεχνία, όπως επίσης και την επαφή μου με την φύσης μέσω της ορειβασίας και της ιστιοπλοΐας. 

Τελικά για να αποδειχθούν θεραπευτικές οι συνεδρίες, το ουσιαστικότερο είναι η προσωπική σχέση που θα χτίσουμε με τον θεραπευόμενο. Αυτό μπορούμε να το ξέρουμε μονάχα αφότου τολμήσουμε να συναντηθούμε -κάθε συνάντηση έχει ένα τόλμημα, μιας και έχει και ένα ρίσκο έκθεσης-, όπου είτε ταιριάξουμε, είτε δεν ταιριάξουμε, μεταξύ μας είναι εντάξει.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: 

 

*1. Σελίδα 20, Συνθετική θεραπεία, 100 σημεία κλειδιά & τεχνικές, Maria Gilbert & Vanja Orlans, Εκδόσεις Π. Ασημάκης 

*2. Σελίδα 382, Οδηγός Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας, Colin Feltham & Ian Horton, Εκδόσεις Π. Ασημάκης

*3. Σελίδα 15, Gestalt με Zωή, Μία ολιστική προσέγγιση που οδηγεί στην πληρότητα, Ζωή Γιαννακούρου, Εκδόσεις Π. Ασημάκης. 

*4. Σελίδα 366, Οδηγός Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας, Colin Feltham & Ian Horton, Εκδόσεις Π. Ασημάκης

*5. Σελίδα 52, Ψυχοσύνθεση, Η ψυχολογία του Πνεύματος, John Firman & Ann Gila, Εκδόσεις Π. Ασημάκης

*6. Σελίδα 27, Η Συναλλακτική Ανάλυση Σήμερα: Μια νέα εισαγωγή στη Συναλλακτική Ανάλυση, Ian Stewart, Vann Joines, Εκδόσεις Π. Ασημάκης.

*7. Σελίδα 29, Η Συναλλακτική Ανάλυση Σήμερα: Μια νέα εισαγωγή στη Συναλλακτική Ανάλυση, Ian Stewart, Vann Joines, Εκδόσεις Π.  Ασημάκης.

*8. Existential Psychotherapy, Irvin D. Yalom, Εκδόσεις  Basic Books 

Όλα τα παραπάνω κείμενα προκύπτουν από προσωπική μελέτη και εμπειρία. Σε καμία περίπτωση δεν αντιστοιχούν σε ολοκληρωμένη παρουσίαση των προσεγγίσεων που αναφέρω.